Wśród wielu zachowanych, niezwykłych i tragicznych w swej wymowie dokumentów okresu II wojny światowej jest także ten dotyczący filii obozu koncentracyjnego w Sztutowie - podobozu w Mścięcinie - KL Stutthof Aussenlager Pölitz bei Stettin. Szara pożółkła karta maszynopisu sprzed 55 lat zawiera suche, lakoniczne informacje i wykaz nazwisk 15 więźniów zmarłych w obozie w Mścięcinie w dniach 27-31.10.1944 roku. Karta jest jednym z dokumentów będących w posiadaniu Muzeum Sztutthofu w Sztutowie koło Krynicy Morskiej.
Idea założenia obozu w Policach wiąże się z funkcjonowaniem w tym miejscu fabryki benzyny syntetycznej, w której też opracowano plany techniczne obozu. Przeludniony obóz w Sztutowie chętnie skorzystał z okazji pozbycia się części więźniów i skierowania ich do Polic. Pierwsze transporty ludzi przybyły do Polic u schyłku czerwca 1944 roku. Początkowo więźniów kierowano do przejściowego obozu letniego usytuowanego opodal fabryki. Z czasem, gdy miejsce to stało się zbyt małe, podjęto decyzję o budowie stałego obozu w Lesie Mścięcińskim, tuż przy drodze do Szczecina. W okresie największego zaludnienia przebywało w nim około 2100-2300 więźniów.
Wróćmy jednak do niezwykłego, smutnego dokumentu. Jest to Abschrift - odpis kierowany do komendantury w Sztutowie informujący iż "na dzień 31.10.1944 roku stwierdza się, że zmarły następujące osoby..." Wykaz zawiera imiona i nazwiska 15 osób, w tym: 6 Rosjan, 4 Polaków, 4 Litwinów i 2 Włochów zmarłych w wyniku ciężkiej pracy, wycieńczenia, chorób, braku nadziei i beznadziejności losu. Sporządzający raport Niemcy jako skutki zgonu stwierdzają ogólne osłabienie, ośmiokrotnie wykazują atak serca, dwukrotnie nieżyt jelit, tyleż samo zapalenie płuc.
Szara zwykła kartka zapisanego papieru jest jedną z kilku tysięcy, jakie sporządzono w polickich obozach podczas II wojny światowej. Oddając cześć blisko 30-tysięcznej wielonarodowościowej rzeszy więźniów, z których blisko 9 tysięcy zmarło, przypomnijmy nazwiska więźniów zmarłych w Mścięcinie w końcu października 1944 roku, zapisane w przytaczanym dokumencie: Rosjanie - S. Moskowa, W. Sadrucki, L. Horoskij, F. Czumuniewicz, G. Dymitriew, A. Popow. Polacy - K. Chalecki, A. Kawko, E. Kmiecik, S. Marcinkowski. Litwini - P. Sabatis, E. Stradnins, B. Kerinas, F. Karolkowas. Włosi - K. Radil, B. Benaz.
(Jan Matura, "Historia Polic od czasów
najstarszego osadnictwa do II wojny światowej",
Police 2002)
|
